Ankara ile Roma kardeş şehir oluyor

Ankara ile Roma kardeş şehir oluyor

14 Temmuz 2020 - 21:06 - Güncelleme: 15 Temmuz 2020 - 09:34

       Ankara’nın önemli değerlerinden olan Hacı Bayram-ı Veli Camii ile Augustus Tapınağı’nın bir arada olması Roma ve Ankara’yı kardeş şehir yapıyor. Çankaya Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Tunçer ile kentin planlanmasına ve korunmasına ilişkin yaptığımız söyleşide Ankara’ya dair çok özel bilgiler edindik. Ankara ve Roma’nın kardeş şehir olma yolunda olduğunu söyleyen Prof. Dr. Tunçer, yakın zamanda çıkan kitabı ‘Korunamayan Kültürel Miras Hacı Bayram Camisi ve Augustus Tapınağı’ üzerinden Ulus ve Hacı Bayram-ı Veli çevresinde yapılan UNESCO çalışmalarından, Ankara Kalesi’nin iyileştirilmesinden ve Ulus’ta bulunan Antik Tiyatro’nun Arkeolojik Park olacağından bahsetti.

 

İzleyicilerimize biraz kendinizden bahseder misiniz?

Ankara’da yaşıyorum ancak İstanbul doğumluyum. Bütün yazılarım, yayınlarım Ankara üzerine, çünkü 50 seneden fazladır Ankara’dayız. Deneme Lisesi mezunuyum oradan Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Şehir ve Bölge Planlama bölümünü bitirdim. Yine ODTÜ’de Restorasyon bilim dalında master yaptım, Siyasalda doktora yaptım. Ruşen Keleş hocamızla birlikte tez yazdık. Çok değişik yerlerde, çok değişik projelerde çalıştım. Ürdün’den Yemen’e kadar. Türkiye’de 8 şehrin planlamasında deneyimim var. Yaklaşık 30 yıllık da bir hocalık deneyimim var. Birçok koruma planı yaptık. Antalya Nazım Planı’ndan tutun da Konya’ya kadar. 15-20 civarında koruma amaçlı planlar yaptık. Hayatımız yazıp çizmekle geçti. Şimdi de son 4 yıldır Çankaya Üniversitesi’ndeyim. Daha önce Gazi Üniversitesi’nde, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nde Mimarlık Bölüm Başkanlığı yaptım.

 

Uzmanlık alanınız olan şehir bölge planlaması ve koruma planlaması konusunu anlatır mısınız, nedir şehir planlaması?

 

Şehir planlaması Türkiye’de adı olan kendi pek olmayan bir konu. Benim arkadaşlarım bana kızacaklar çünkü maalesef Türkiye’de çok önemli bir meslek dalı olmasına rağmen durum böyle. Şehir ve Bölge Planlaması bölümü altında çok fazla disiplini barındıran bir bölüm. Jeolojiden istatistiğe birçok disiplinin iç içe çalıştığı onları koordine eden bir alan. Bir şehrin bölgenin planlamasını yapmak tek bir gurubun altından kalkacağı bir şey değil. Biz eğitimimizde de farklı meslek gruplarından öğrencilerimizin nasıl çalışacaklarını anlatıyoruz ve ona göre bir yol izliyoruz. Her derslerimizde mesleğin nasıl öğretildiğini gösteriyoruz. Bizim laboratuvarımız kentler, şehirler, kasabalar. Bu planların birçoğu uygulanmadan raflarda kalıyor ya da dava konusu oluyor. Bir belediye başkanı geliyor diğer belediye başkanının yaptırdığını beğenmiyor. Bizim bir karnemiz var. Ben A grubu meslek karnesine sahibim bütün metropol kentlerde plan yapma ve imza yetkisi var demek. Yalnız ülkede siz A grubu karne sahibi de olsanız yetkililer her şeyi sizden daha iyi bilir.

 

Ankara özeline baktığımız zaman şehrin planlama sorunları var mı sizce? Varsa bu konuda neler yapılmalı?

 

Ankara’mızdan bahsederken bunu görsellerle desteklemek gerek. Bunları detaylı bir şekilde videomuzda görebilirsiniz.

Aslında tüm bunların ışığında ‘Korunamayan Kültürel Miras Hacı Bayram Camii ve Augustus Tapınağı’ isimli kitabınızdan bahsetmek istiyorum. Kitabınızda hangi konulara yer verdiniz neyi anlatmak istediniz?

 

Benim Ankara üzerine 5’inci kitabım oluyor. Bu kitaplaran biri bizim daha önce yaptığımız yüksek lisans çalışmalarının yer aldığı kitaplardı. Hacı Bayram çok önemli çünkü Ankara’nın eski tarihine kadar giden ve Roma’yı da üstünde barındıran bir alandır. Neden korunamayan diyoruz çünkü bu bölge Cumhuriyet’in başlarından beri bu bölge eski Ankara evlerinin en zengin olduğu bölgelerden birisi. Biliyorsunuz ki Ankara pek çok yangın geçirmiş, 1881’de Hanlar bölgesi yanmış, 1916’da Kaleiçi ve çevresi yanmış, 1929’da Hal ve Suluhan bölgesi yanmış. Benim yüksek lisans tezim bu konuda olduğu için. Bu bölgeleri çok detaylı araştırdım. Şimdi o tarihten itibaren inceledim bu kitabımda. Ruşen hocamla birlikte kent danışma kurulunda çalışıyoruz. Neden korunamadığını bu fotoğraflar anlatıyor. Bu Hacı Bayram çevresindeki tek katlı mütevazi yapılar son 15-20 yılda yıkılıp yeniden benim ‘yeni tarihi eserler’ dediğim, sahte Ankara evleri olarak yapıldı. Bu yıkımın kökeni kitapta da bahsettiğim gibi 1930’lara kadar gidiyor. Bu dokular tamamen yok edilmiştir. Bunları görsellerden ve haritalardan çok net görüyoruz. Augustus Mabeti İmparator Augustus’un kurduğu mabet ve üzerindeki yazıt çok önemli. Bu yazıt dünyadan tek anıt olarak iki anıtın bir arada olması UNESCO tarafından da çok değerli bir miras olarak görülmüş. 2016’da UNESCO listesine alınmış bu bölge. Çünkü caminin ve tapınağın yan yana olması ve birbirine saygılı bir şekilde binlerce yıldır bir arada olması çok değerli ve çok önemli. Hem Ankara hem dünya için önemli.

 

Kitabınızda tarihi ve kültürel değerler bakımından Ankara ve Roma’nın kardeş şehir olması hakkında görüşlere yer vermişsiniz, bu konuyu izleyicilerimize açar mısınız?

 

İtalyan Büyükelçi Carlo Marsili diyor ki ‘Eğer Ankara kardeş şehir olması düşünülürse bence bu şehir Roma olmalıdır.’ Ankara bir antik dönem Roma şehrinin üzerinde gelişmiş. Özellikle Ulus bölgesinde biz nereyi kazsak birkaç metre aşağıda Roma birkaç metre aşağı da ise Frig kalıntılarıyla karşılaşıyoruz. Şu an da günümüze kadar ulaşan dünyanın en büyük hamamlarından birisi, Roma dönemlerinden kalma Roma Hamamı bizim Ankara’mızda. Ya da kalemiz hala ayakta ve birçok devşirme malzemeyle korunup buralara gelmiş. Augustus tapınağının çevresindeki sur duvarı yıkıldı neden koruyamadık. Çok değerli bir bölge olan burası kazılarak katlı otopark yapıldı. Bu dünyanın hiçbir yerinde yapılmaz. Şimdi diyor ki Augustus tapınağı üzerindeki yazıtlarda imparatorun vasiyeti yazar. Bu ne kadar önemli biliyor musunuz? Dünyada okunabilmiş, o dönemi birebir anlatan çok önemli bir yazıttır bu. Roma’daki yok olmuş Ankara’daki ayakta. Şimdi de Ankara Büyükşehir Belediyesi Roma Belediyesi ile bir kardeş şehir sözleşmesi imzalamak üzere. Ben de bunu buradan mutlulukla duyurayım. Bu çok önemli bir konu. Hem UNESCO dünya listesine girmemiz açısından hem de Dünya Anıtlar Vakfı’nın dünyada korunması gereken 100 anıtın olduğu Augustus Tapınağı için. Ama biz neler yapıyoruz. Bu meydan düzenlemeleriyle buraları yıkıyoruz. Bu bölge çok değerli bir bölge. Bu yazıtı ve tapınağı koruyamıyoruz. Burayı şeffaf bir müze içine almak gerekir ve dış etmenlerden korumamız gerekir. Bu yazıtın yanına yapılan havuz için ben fıskiyelerin kapatılması için de imza kampanyası başlattım. Hem yazıta zarar veriyor hem de Hacı Bayram-ı Veli Cami’nin temellerine büyük zarar veriyor. Bugünlerde belediyemiz bu fıskiyeyi kapatıp oradaki havuzu kurul kararına uygun olarak oturma bölgesi haline getirecek. Burada keselim çünkü kitabı anlatırsam olmaz, izleyicilerimiz kitabı alsınlar diye öneriyorum. Gazi Kitap Evi’nin çıkardığı bir kitap.

 

Ulus ve Hacı Bayram Veli Cami bölgesinde yapılması planlanan UNESCO çalışmalarından ve konu ile ilgili sürecin yönetilmesinde bahseder misiniz?

 

Ulus üzerinde 1986’dan bu yana birçok çalışmalar yapıldı. Ulus tarihi kent merkezi yarışması açılmıştı o zamanlar. Bu yarışma sonrasında Ulus’un yüz hektarlık bir alanında koruma ıslah amaçlı bir planlama gerçekleşmişti. Bu yarışmadan sonra 2005’lere kadar Ulus Tarihi Kent Merkezi Koruma Islah Planları yürürlükte kaldı. Başka bir yarışmada ise Ankara Kalesi’yle ilgili koruma geliştirme imar planı projesiyle açıldı. 90’ların başında ayrışma sonuçlandı ancak yürürlüğe giremedi. Şu an da hem ulus hem kale bir onaylı koruma planından yoksun olarak devam ediyor. Bu üzüntü verici bir konu. Beni üzen bir konu uzun yıllar yazdık çizdik. 2005’te Ankara Büyükşehir Belediyesi Ulus planını iptal etti ve başka bir plan yürürlüğe koydu. 2009-2010’larda yeniden bir plan yapıldı o da iptal edildi. Planların yetersiz ekipler tarafından yapıldığı ya da içerik olarak yanlış olduğu gerekçeleri sunuldu. Bunları internetten bulmak mümkündür. Şu an Ankara Kalesi’nde 90 civarında yapı onarılıyor. Yıllardır yapılamayan çok önemli işler yapılıyor orada. Bu pandemi sürecinde çok değerli çalışmalar yapıldı. Kale kapısının önündeki meydan düzenlendi. Kale içinde de turizmin ve ihmal edilen tarihi dokunun hem kültürel açıdan hem de oradaki insanları sosyal ve ekonomik boyutta düzeltecek ve iyileştirecek birtakım yatırımlar yapmak açısında belediyemiz şu an 90’dan fazla yapıyı ele almıştır. Ve Hacı Bayram’daki gibi yıkıp yeniden bir iki kat ekleyerek yapmıyor. Bu da çok önemli. Beypazarı’ndaki gibi sağlıklaştırma, iyileştirme gibi konularda çalışmalar yapılıyor. Burada emeği geçen arkadaşlarımızı ve belediye başkanımızı kutluyorum.

Bir de Antik Tiyatro konusunda da çok önemli gelişmeler var. Korunamayan Kültürel Miras kitabımda buradan da bahsettim. Burası da uzun zaman korunamadı ve ihmal edildi. Bu antik tiyatroda utanç verici manzaralar mevcut. Başkent Ankara’da şehrin merkezinde, dünya mirası olarak nitelikte olan bu yerde mangal yakan, alkol içen ve tinerciler vardı. Şimdilerde bu konu belediyemiz tarafından ele alındı ve çevresi denetim altına alınarak bir arkeolojik park düzenlemesi projesi yapıldı.

 

Haber Ankara izleyicilerine ne söylemek istersiniz?

 

Öncelikle Ankara’mız güzeldir, Ankara başkenttir, Cumhuriyet başkentidir. Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu çağdaş ve modern aydınlanma düşüncesinin bir göstergesidir. Planlı bir kent olarak başlamıştır. Planlı olarak devam edememiştir. Göç, nüfus belediye yetersizliği falan ama Ankara’mız iyi kötü yaşanabilir bir kenttir. Geceleri serin serin uyuyabileceğimiz sağlıklı bir kenttir. Hala doğasını tam olarak kaybetmemiş kenttir. Bunun değerini bilmeliyiz. Bir kentli olarak da Haber Ankara izleyicileri de kentimize sahip çıkın bir ağaç kesilecekse bile onun çok değerli olduğunun bilincinde olmalıyız. Bunlar geleceğe kalmalı.

Teşekkür ederiz.

 

Röportaj: Gonca ÖZTÜRK

 

YORUMLAR

  • 1 Yorum
  • Necati Yalçın
    4 hafta önce
    Ankara için yerinde uyarılar ve güzel sözler duyduğumuz bir program olmuş. Teşekkür ederiz.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
Ankara’nın 6 ilçesinde su kesintisi
Ankara’nın 6 ilçesinde su kesintisi
Çankaya’da pandemi denetimi
Çankaya’da pandemi denetimi