banner34

banner35

Kazakistan'da protestocular ortalığı savaş alanına çevirmeye devam ediyor!

Kazakistan'da bu hafta akaryakıt fiyatlarına zam yapılması sonrası başlayan protesto gösterileri ortalığı savaş alanına çevirdi. Bir anda ülkenin tüm bölgelerine yayılan protestoların hızla şiddete dönüşmesi, hem ülkede hem de bölgede birçok kesimi korkutuyor. Yaşananların sadece zamlarla ilgili olmadığı da düşünülürken tüm dünya, "Kazakistan'da halk neden sokağa çıktı? Protestocular ne istiyor?" sorularına yanıt aramaya başladı. İşte Kazakistan'da yaşanan sürecin tüm detayları...

DÜNYA 06.01.2022, 17:25 06.01.2022, 17:52 Ezgi Kılıç
Kazakistan'da protestocular ortalığı savaş alanına çevirmeye devam ediyor!

Petrol zengini eski Sovyet Cumhuriyeti'ndeki protestolar, araçlarda kullanılan sıvı gazda tavan fiyatın kaldırılması ve bunu izleyen zam üzerine başladı. Pazar günü sadece bir bölgede olan protestolar, salı gününe gelindiğinde tüm ülkeye yayılmış, kitlesel gösteriler ve polisle çatışmalar çıkmaya başlamıştı.

Gösteriler hızla şiddete dönüştü, polis Kazakistan'ın en önemli şehirlerinden eski başkent Almatı'da binlerce kişiye göz yaşartıcı gaz ve sersemletici el bombası ile müdahale etti. Hem protestocu hem polis yüzlerce kişi yaralandı. Çarşamba günü olağanüstü hal ilan edildi ancak binlerce kişi sokağa çıkmaya devam etti. Ülkenin birçok kesiminde internetin çöktüğü bildirildi.

Kazakistan'da halk neden sokağa çıktı, ne istiyorlar? İşte yangın yerine dönen ülkede olup bitenin özeti

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev hükümeti görevden aldı ve "ülkede istikrarı sağlamak için" akaryakıt fiyatlarını indirme sözü verdi. Protestocuların yanıtı, Almatı'da belediye başkanının ofisine saldırmak, dükkanları yağmalamak ve araçları ateşe vermek oldu.

Petrol ve doğal gaz açısından zengin olan Kazakistan, Orta Asya'nın en nüfuzlu ülkesi. Bölgenin gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 60'ına sahip. Otoriter bir devlet olarak tanımlanıyor. Yüzölçümüne bakıldığında dünyanın en büyük dokuzuncu ülkesi ancak nüfusu sadece 18,8 milyon.

Kazakistan 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan etti. Yıllarca, 1984'te ülke daha hala bir Sovyet cumhuriyetiyken ilk kez başbakan olan Nursultan Nazarbayev tarafından yönetildi. Nazarbayev daha sonra fiilen karşısına rakip çıkmadan cumhurbaşkanlığına seçildi ve her yere heykellerini dikip, yeni başkente adını vererek ülkede bir tür şahıs kültü yarattı.

Kazakistan'da halk neden sokağa çıktı, ne istiyorlar? İşte yangın yerine dönen ülkede olup bitenin özeti

Nazarbayev sonunda 2019'da, ülkede pek sık rastlanmayan hükümet karşıtı gösterileri durdurmak için istifa etti. Kendi elleriyle seçtiği halefi Tokayev, uluslararası gözlemcilerin eleştirdiği bir baskın seçimle işbaşına geldi. Nazarbayev iktidarda olmamasına rağmen yönetim üzerindeki etkisi sürüyor. Gözlemciler protestoların öncelikle bu yüzden olduğunu söylüyor. Nazarbayev'in istifasından sonra geçen yaklaşık üç yıl içinde ülkede fazla bir değişiklik olmadı. Halk reform yapılmamasından, yaşam standartlarının düşük, özgürlüklerin de sınırlı olmasından şikayetçi.

İngiltere'de, Kraliyet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nden (Chatham House) Kate Mallinson, BBC Rusça Servisi'ne yaptığı açıklamada, "Nazarbayev, Kazakistan halkıyla bir tür sosyal sözleşme yapmıştı. Halk rejime sadıktı, çünkü ekonomik durumun düzeldiğini görüyordu" dedi.

Kazakistan'da halk neden sokağa çıktı, ne istiyorlar? İşte yangın yerine dönen ülkede olup bitenin özeti

Ancak Mallinson'un da söylediği gibi, 2015'ten itibaren ekonomi kötüye gitmeye başladı ve son iki yıl içinde Covid pandemisi sırasında enflasyon çok arttı. Kazakistan'da yapılan seçimlerin çoğunu, kullanılan oyların neredeyse yüzde 100'ünü alan iktidar partisi kazanıyor ve etkili bir muhalefet bulunmuyor. Kazakistan'da toplu taşımacılık ve özel araçlarda kullanılan ve genelde ucuz bir yakıt olarak görülen sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) fiyatlarındaki artış, bardağı taşıran son damla oldu.

Hükümetin görevden alınması ve akaryakıt fiyatlarının eski düzeylerine çekilmesine rağmen, göstericiler sokaklardan çekilecek gibi görünmüyor. 2019'da Cumhurbaşkanı Nazarbayev'in istifasından aldıkları derse bakarak, yönetim değişikliğinin her zaman istenilen sonuçları getirmediğini anlamış durumdalar. Şu anda sokaklarda ve sayısız kent meydanında sorulan soru, "Yetkililer son 30 yıldır bizim için ne yaptı?"

Kazakistan'da halk neden sokağa çıktı, ne istiyorlar? İşte yangın yerine dönen ülkede olup bitenin özeti

Kazakistan'ın güneybatısında Mangistau bölgesindeki Canaozen kenti, protesto merkezlerinden biri haline geldi. Burası, daha önce de büyük gösterilere sahne olmuş, 2011'de polisin ücretler ve çalışma koşullarını protesto eden petrol işçilerine müdahalesinde en az 14 işçi ölmüş, 100'den fazlası da yaralanmıştı. Canaozen şimdi bir kez daha protesto merkezi ve buradaki göstericiler beş talepte bulunuyor:

Protestocuların öne çıkan bir liderleri bulunmuyor. Analistlere göre, muhalefet yıllardır daha ilk aşamalarında susturuluyor ve Kazakistan'da fiilen demokrasi yok. St. Petersburg Avrupa Üniversitesi'nden siyaset bilimci Grigorii Golosov, BBC Rusça Servisi'ne yaptığı açıklamada halkın sokağa çıkarak sesini duyurmaya çalıştığını söyledi. Golosov, "Otoriter koşullar altında, sokak protestoları istenmeyen ekonomik önlemlere tepki göstermenin normal bir yolu" dedi.

Başlangıçta, Kazakistan yetkilileri krizi ağır bir müdahale yapmadan çözmeye çalışıyor gibi görünüyordu. Ancak Cumhurbaşkanı Tokayev'in protestocuları "yabancıların eğittiği terörist çeteler" diye nitelemesi ve Rusya da dahil bazı eski Sovyet Cumhuriyetlerinin oluşturduğu Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'nden yardım istemesi üzerine durum hızla değişti.

Örgüt, Tokayev'in yardım çağrısı sonrası "istikrar sağlanmasına" yardımcı olmak için Kazakistan'a barış gücü gönderdi. Güce Rus birlikleri öncülük ediyor. Moskova Carnegie Merkezi'nden Alexander Baunov, BBC Rusça Servisi'ne yaptığı açıklamada, Kazakistan'ı Batı'nın geleneksel bir müttefiki olarak görmediğini, bu nedenle Batılı liderlerin olayları "baskıcı bir hükümete karşı demokratik bir kalkışma" olarak yorumlamayı tercih edeceklerini söyledi.

Kazakistan'da halk neden sokağa çıktı, ne istiyorlar? İşte yangın yerine dönen ülkede olup bitenin özeti

Baunov, "Batılı liderlerin protestocuları desteklememesi, Kazak yetkililerin de buna karşılık vermemesi güç olur. Protestolar uzun vadede Kazakistan'ı Moskova'ya doğru iter" diye konuştu. Resmi Rus medyasında şimdiden protestoların "batılı güçler tarafından teşvik edildiği" yolunda görüşler dile getirildi.

Büyük bir doğalgaz, petrol ve maden ihracatçısı olan Kazakistan için yatırımcıları güveni önemli. Siyasi istikrar bu nedenle büyük önem taşıyor. Ancak çok sayıda Kazak, eski Kazakistan Cumhurbaşkanı Nazarbayev'in gölgesinde yaşamaktan bıkmış ve gerçek bir değişim için mücadeleye hazır görünüyor.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner3
banner4
-1
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Ankara'da en sık kullandığınız toplu taşıma aracı hangisi?
Ankara'da en sık kullandığınız toplu taşıma aracı hangisi?
Namaz Vakti 21 Ocak 2022
İmsak 06:31
Güneş 07:59
Öğle 13:05
İkindi 15:38
Akşam 18:01
Yatsı 19:23
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11