banner24

banner11

banner31

banner25

banner10

banner30

Kâdî Beyzâvî’ye ait en eski tefsir nüshası gün yüzüne çıkarıldı

Türk ve Dünya edebiyatının en seçtin yapıtları ile değerli birçok yazma eserin yer aldığı Atatürk Üniversitesi Prof. Dr. Fuat Sezgin Kütüphanesinden tarihin en eski tefsir nüshalarından birisi olan Kâdî Beyzâvî’nin yaklaşık 750 yıl önce yazıldığı düşünülen Tefsir Nüshası gün yüzüne çıkarıldı.

ERZURUM 19.12.2020, 12:55
Kâdî Beyzâvî’ye ait en eski tefsir nüshası gün yüzüne çıkarıldı

Türk ve Dünya edebiyatının en seçtin yapıtları ile değerli birçok yazma eserin yer aldığı Atatürk Üniversitesi Prof. Dr. Fuat Sezgin Kütüphanesinden tarihin en eski tefsir nüshalarından birisi olan Kâdî Beyzâvî’nin yaklaşık 750 yıl önce yazıldığı düşünülen Tefsir Nüshası gün yüzüne çıkarıldı.

Yazar hayattayken öğrencisi tarafından kaleme alınan eserde ayrıca Kâdî Beyzâvî’nin bu zamana kadar kesin olarak bilinmeyen vefat tarihi de yer alıyor.

Prof. Dr. Fuat Sezgin Kütüphanesinde bir proje kapsamında araştırma yapan Edebiyat Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Dündar Alikılıç ve ekibi tarafından tarihin en eski Kâdî Beyzâvî tefsir nüshası tespit edildi.

“İslam dünyasının yetiştirdiği büyük âlimlerden biri olan ve birçok alanda eser veren Kâdî Beyzâvî’nin tefsir alanında yazmış olduğu Envârü’t-tenzîl ve Esrârü’t-tevîl isimli eserin onun bu alana ne kadar hâkim olduğunun göstermektedir” ifadelerini kullanan Prof. Dr. Dündar Alikılıç: “Bu güzide tefsirin İslam yazmaları arasındaki istinsahlarının (bir esere bakarak kopyasını elle çıkarma) bolluğu, eserin ne kadar tutulmuş olduğunun bir göstergesidir. Aynı zamanda 250 den fazla şerh ve haşiyeye (dipnot) sahip olması ise Envaru’t-Tenzîl’in İslam âlimleri tarafından ona atfedilen önemin bir işaretidir” şeklinde konuştu.

Eser, Yazar Hayattayken Öğrencisi Tarafından İstinsah Ediliyor

“Atatürk Üniversitesi Seyfettin Özege Yazma Eserler Koleksiyonu, Sakıp Danışmend yazmaları arasında yer alan bu nüshanın dünya üzerinde tespit edilen en eski nüshalardan birisi, Kâdî Beyzâvî’ye ait olan ise en eski ve sağlam nüshasıdır” diyen Alikılıç: “Bu nüshayı önemli kılan ise yazarın daha hayatta iken bizzat öğrencisi Zahîrüddin Abdüssamed b. Mahmûd b. Abdüssamed el-Fârûkî el-Fârâbî (ö. 707/1307’de hayatta) tarafından istinsah edilmesidir” açıklamasında bulundu.

Kâdî Beyzâvî’ye Ait Olan En Eski ve Sağlam Nüsha

Eserin el yazısıyla kopyasını hazırlayan öğrencisinin Kâdî Beyzâvî’nin yanında senelerce kaldığına, ondan ilim tahsil ettiğine ve hocasının eserlerine şerhler yazdığına dikkat çeken Prof. Dr. Alikılıç: “Dünya kütüphanelerinde tespit edebildiğimiz yazmalar arasında İrân Milli Kütüphanede yer alan 3334 nüsha en eski nüsha olarak bilinmekte. Yazı çeşidi ve diğer tamamlayıcı bilgi olarak kağıt vb. özellikler nüshanın bahsedildiği gibi en eski nüsha olmadığını ortaya çıkarıyor. Şu halde elimizde bulunan nüsha dünyanın en eski nüshası olma özelliğine sahip bir eserdir.

Kesin Vefat Tarihi de Ortaya Çıktı

Eserin bir diğer özelliği ise öğrencisi tarafından hocasının vefatına düşürülen bir tarihtir. Kâdî Beyzâvî’nin vefat tarihleri birçok eserde birbirinden farklı olarak gösteriliyor. Bu konuda görüş birliği yok. Diyanet İslam Ansiklopedisinde Beyzâvî’nin vefat tarihi konusunda 641 (1243) ile 716 (1316) yılları arasında değişen çok farklı tarihler veriliyor. Ancak kaynakların çoğu onun 685 (1286) yıllarında Tebriz’de vefat ettiğini belirtiyor. Öğrencisi tarafından, Atatürk Üniversitesi Seyfettin Özege Yazma Eserler Koleksiyonunda yer alan bu nüshanın sonuna ise Kâdî Beyzâvî’nin vefat tarihi olarak Şevval 691/Eylül-Ekim 1292 tarihinde olduğuna dair bir not düşülmüş. Talebesinin hocasının vefatına kadar onun yanında kaldığı varsayıldığından yazarın vefat tarihleri hakkında rivayetler ortadan kalkarak bu mühim nüsha ile vefat tarihi kesinleşmiş oldu” dedi.

Rektör Çomaklı: “Tarih Yeniden Gün Yüzüne Çıkıyor”

Bu ve daha birçok önemli eserin Atatürk Üniversitesi kütüphanesinde yer aldığını belirten Rektör Prof. Dr. Ömer Çomaklı, yapılan çalışmalar ile böylesine kıymetli nice eserleri gün yüzüne çıkarma gayretinde olduklarını söyledi. 63 yıllık geçmişiyle Atatürk Üniversitesinin önemli bir arşive sahip olduğunu belirten Çomaklı, hem Kurumsal İletişim Direktörlüğü bünyesinde yürütülen arşiv çalışmalarının hem de kütüphanede gerçekleştirilen taramaların tarihi yeniden gün yüzüne çıkardığını aktardı.

Tefsir Nüshasıyla İlgili Çalışmalar Devam Edecek

Kâdî Beyzâvî hakkında daha geniş bilgiye sahip olunan bu nüshanın önemi ve tanıtımı hakkında çalışmaların devam edeceğini belirten Prof. Dr. Çomaklı: “Böyle kıymetli eserleri kaleme alan, sahip çıkan ve günümüze ulaştıran herkese minnettarız. Onlar sayesinde nice hazineler bilgi dünyamızı süslemektedir. Bu vesileyle tarihin en eski tefsir nüshalarından birisini ortaya çıkaran akademisyenlerimize teşekkür ediyor, çalışmalarında başarılar diliyorum” diye konuştu.
Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner3
banner4
11
açık
Namaz Vakti 16 Nisan 2021
İmsak 04:33
Güneş 06:03
Öğle 12:53
İkindi 16:36
Akşam 19:34
Yatsı 20:58
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 32 70
2. Fenerbahçe 33 66
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Alanyaspor 33 52
6. Gaziantep FK 32 50
7. Hatayspor 32 49
8. Karagümrük 33 49
9. Sivasspor 32 47
10. Göztepe 33 46
11. Antalyaspor 33 42
12. Konyaspor 32 40
13. Ankaragücü 32 36
14. Rizespor 32 36
15. Kasımpaşa 33 36
16. Malatyaspor 32 34
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 32 33
19. Gençlerbirliği 32 31
20. Erzurumspor 33 28
21. Denizlispor 32 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 30 63
2. Adana Demirspor 30 58
3. Samsunspor 30 58
4. Altay 30 54
5. İstanbulspor 30 54
6. Altınordu 30 52
7. Ankara Keçiörengücü 30 49
8. Ümraniye 30 44
9. Tuzlaspor 30 44
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Adanaspor 30 34
14. Balıkesirspor 30 32
15. Menemenspor 30 31
16. Akhisar Bld.Spor 30 25
17. Ankaraspor 30 23
18. Eskişehirspor 30 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 31 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 31 49
8. Everton 30 48
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Brighton 31 33
16. Burnley 31 33
17. Newcastle 31 32
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 31 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 30 61
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 30 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23