banner11

banner10

Covid-19 testi tamam, peki ya genetik?

Dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını gündemden düşmezken her gün bu konuyla ilgili çeşitli açıklamalarla karşılaşıyoruz. Covid-19’un bize genetikte ne öğrettiği ise bir soru işareti. Bu soru işaretlerinin cevaplarını Nadir Hastalıklar Gönüllüleri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve Avrupa Tıp Uzmanları Birliği Nadir Hastalıklar Komitesi Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Serdar Ceylaner anlattı.

ÖZEL HABER 18.12.2020, 12:11 18.12.2020, 12:15 Gonca Öztürk
Covid-19 testi tamam, peki ya genetik?

Hepimizin filmlerde görmeye alışık olduğu bir gündem yaşadığına dikkat çeken Doç. Dr. Ceylaner, “Bu zor günlerde yaratıcı ve esprili halkımız sayısız karikatür ve şakalarını da üretmekle birlikte, getirdiği zorluklar ile hepimizi derinden yaraladı. Her ne kadar bu tür acı tecrübeler insanı zorlasa da bunun yanında akıllı insanlar çıkardıkları dersler ile bu süreçten kazançlı çıkmaya çalışırlar. Nitekim bunu iş sektörü haline çevirenler yada bu tür darlıklara karşı birikim yapmam gerekiyormuş diyenler çıktı aramızdan. Bu işin diğer önemli çıkarımları da sağlık alanında oldu. Burada covid bize “genetik açıdan” ne öğretti gözlüğü ile bakmaya çalışmak gerek” dedi.

‘GENETİK FAKTÖRLER COVİD-19’DA ETKİLİ’

Herkesin aynı hastalığı aynı ağırlıkta geçirmediğini anlatan Doç. Dr. Ceylaner, “Bazı genetik faktörlerin Covid-19 hastalığının seyrinde önemli olduğunu gördük. Tabi bu durum Covid’e özgü değil. Nezle yada grip geçirirken de aynı durum var. Hatta halk arasında Beta enfeksiyonu diye bilinen Beta hemolitik streptokok enfeksiyonuna bakıyorsunuz aynı ailede 5 kardeşten sadece ikisi geçiriyor, diğerlerinde ses yok. Aynı evde yaşayan 4 kişiden ikisi tüberküloz oluyor, diğerleri olmuyor. Hatta daha ilginci, aynı aileden ama yıllardır birbirini görmeyen ve farklı şehirlerde yaşayan 10 kişi farklı zamanlarda Tüberküloz enfeksiyonu geçiriyor ama ailenin diğer üyelerinde bir şey yok. Yani genetik yapımız önemli. Gereği halinde bazı araştırmaları yapmak gerekiyor” diye konuştu.

‘İMMUN YETMEZLİĞİNE DİKKAT’

En önemli meselelerden birinin bu hastalığı ağır geçirenler ve akrabaları olduğunun altını çizen Doç. Dr. Ceylaner, “Bu kişilerde immun yetmezlik yani bağışıklık sisteminde bir sıkıntı olabilir. Bunları araştırmazsak yarın öbür gün başka enfeksiyonları ağır atlatarak karşımıza gelebilirler.  Bu tür bağışıklık sistemi hastalıkları ileride karşımıza sadece mikrobik enfeksiyon şeklinde değil kanser, lenfoma gibi hastalıklar halinde de önümüze gelebilir. Bu nedenle bu kişilerin immünoloji ve genetik birimlerine başvurmalarında ve akıl danışmalarında fayda var. Nitekim içinde Türk araştırmacılarında olduğu büyük bir ekip COVİD-19 enfeksiyonuna yakalananlarda İnterferon 1 mutasyonlarının sık görüldüğünü gösterdiler. Ama dikkat, onların çalışmasında ağır seyreden hastaların sadece %3,5 kadarında İnterferon 1 genlerinde mutasyon buldular. Yani sadece bu testlerin yapılması ve normal çıkması bizi rahatlatmayacak. Bunun için bu testlere hücum etmenin bir alemi yok. Bizimde COVİD enfeksiyonu garip seyreden bazı hastalarda yaptığımız çalışmalarda tespit ettiğimiz başka immun yetmezlik türleri de var. Bu nedenle ağır atlatanların araştırılmasında fayda var. Bu tür hastalıkları olanların oranı da hatırı sayılır kadar yüksek görünüyor. Bu immun yetmezliği olan kişilerin önemli bir kısmında daha önce sık enfeksiyon öyküsü yok. Bu da önemli” ifadelerini kullandı.

‘DERSİNİZE İNTERNETTEN ÇALIŞMAYIN’

“Ben sık hastalanmıyorum ki, korkacak bir şey yok demeyin. Maske, mesafe, hijyen kurallarına uyun” diye konuşan Doç. Dr. Serdar Ceylaner, “Yine bu hastalarda biz çıkan hastalığın tipine bazı tedbirleri almamız gerekecektir ve bunlar sadece enfeksiyonla ilgili durumlar değil. Bu nedenle tedbir almanın diğer bir tarafı uyanık olup geniş düşünmek, ama bunu da bir panik havasında yapmamaktır. İnternetten dersinize çalışarak değil, bu hastalıkları bilen insanlardan görüş sormanız gerekir. Bir test yapılacaksa da size faydası olacak ve önceden bir hekimin değerlendirmesinden sonra genetik test yapılıp yapılmayacağına karar verilmesi gerekir. Online sitelerden hırka almaya benzeyen usullerle test satılması etik ve tıbbi açıdan doğru değil” dedi.

Bu konudaki ulusal diğer bir dersten bahseden Doç. Dr. Ceylaner, “İmmun yetmezlik hastalıklarının yeni doğan tarama programlarına alınması gerekliliğidir. TÜBİTAK destekli ve ülkemizin güzide üniversiteleri ile birlikte yaptığımız bir çalışmada elde ettiğimiz veriler bunun çok gerekli olduğunu gösteriyor. Bu hastalıklardan birisi nedeniyle vefat eden bir gencimizin hekim olan anne babasının kurduğu “Candan Bişeyler Vakfı” ve bizim kurduğumuz “Nadir Hastalık Gönüllüleri Derneği” bu konunun önemine dikkat çekmek için çabalıyor” diye konuştu.

İlaç tedavisi alanların her birisinin farklı tedavi başarısı göstermesi ve farklı yan etkiler yaşanması durumuna dikkat çeken Doç. Dr. Ceylaner, “Bu hiç sürpriz olmayan ve zaten hepimizin bildiği bir şey. İlaçlara her birimiz farklı yanıt veriyoruz. Bu durumda bizim beklenmedik etkiler gözlendiğinde kişisel tıp uygulamalarına başvurmamız ve bu alanda farmakogenetik ya da ilaç genetiği dediğimiz alanda araştırmalar yapmamız gerektiğini bize öğretti.  Zaman zaman Real Time PCR ve antikor testlerinin güvenilirliği tartışıldı. Bunların bir kısmında insan hikayelerini dinlerken yanlış zamanda yapılan yanlış testlerin yarattığı kafa karışıklıkları ile karşılaştım. Dün COVİD’li biri ile karşılaştım deyip bugün antikor testi yaptırırsanız, sonuç alamazsınız. Bu testlerin seçimi ile ilgili internet sitelerinde dolaşmakla da olmaz bu iş. Bir doktoru arayın, olayı anlatın, size ne zaman ne testi yapmanız gerektiğini söylesin. Hele hele eve bir test kiti alayımda yapayım arada bir gibi hiç bir bilimsel mantığı olmayan işlere hiç girmeyin. Parmaktan alınan kanla evde COVID tanısı koyamazsınız” dedi.

“BİLİR BİLMEZ KONUŞANLAR DEVREDE’

Zamanında ve doğru testide yapsanız, yanlış sonuç verebilir diye uyarıda bulunan Doç. Dr. Ceylaner, “Bu ihtimal daha azdır ama olabilir. Buda tıpta hekimlik sanatının esas olduğunu, test yaparak tıp olmayacağını gösterir. COVİD-19’un tüm bulgularını gösteren bir kişide her doktor test sonucu ne olursa oldun gerekli takip ve gerekiyorsa tedaviyi başlar. Test bir araçtır ve tıp fakültesi 1. Sınıfta öğretildiği gibi kliniğinizi destekliyorsa önemlidir. Bu nedenle testlerinizi kendiniz değerlendirip kendiniz karar vermeyin. COVİD bize bunu yoğun bir şekilde hatırlattı, o kadar. Özetle bu olanlara hekimler şaşırmadı, aslında tıp uygulamasının matematik formülü gibi her zaman aynı sonucu vereceğini düşünen tıp dışı insanlar daha çok şaşırdı ve şaşırttı. Bu hastalığa her gün yüzlerce insan ölürken veya hastanelerde sürünürken inanmamak, karşıda gördüğün dağın olduğuna inanmamak gibi. Hastalıkla ilgili bilgileri abartan ve yanlış yönlendirenlerde genellikle sağlıkçılar değil. Bilir bilmez konuşanlar her zamanki gibi devrede. Aşılarımız bitip Sağlık Bakanlığı tamam artık diyene kadar Maske – Mesafe – Hijyen” dedi.

Gonca ÖZTÜRK

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner3
banner4
-6°
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 22 Ocak 2021
İmsak 06:31
Güneş 07:58
Öğle 13:05
İkindi 15:39
Akşam 18:02
Yatsı 19:24
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Getafe 18 23
11. Celta de Vigo 19 23
12. Levante 18 22
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Eibar 19 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12