Nedir Bu Genel Ticaret Sistemi?
Mert Can Duman

Mert Can Duman

Nedir Bu Genel Ticaret Sistemi?

08 Şubat 2019 - 11:56

Bildiğiniz gibi Ticaret Bakanlığı, her ayın ilk gününde bir önceki aya ilişkin dış ticaret istatistiklerini kamuoyuyla paylaşıyor ve bu istatistikler ilgili ayın son iş gününde resmileşen değerlerle gayet uyumlu olduğu için artık piyasalar tarafından kabul görmüş durumda. 2019 yılıyla birlikte açıklanan bu dış ticaret istatistiklerinde önemli bir değişikliğe gidildi. Şimdiye kadar Özel Ticaret Sistemine (ÖTS) göre açıklanan dış ticaret istatistikleri bundan sonraki dönemde aynı zamanda Genel Ticaret Sistemine (GTS) göre de açıklanacak. 

Ticaret Bakanı Sayın Ruhsar Pekcan, 4 Şubat günü Ocak ayına ilişkin hem ÖTS’ye göre hem de GTS’ye göre hesaplanan dış ticaret istatistiklerini kamuoyuyla paylaştı. Buna göre Ocak ayında ihracatımız Özel Ticaret Sistemine göre %5,93 artarken serbest bölge ve antrepolarımızdan yapılan ticaretin de dâhil edildiği Genel Ticaret Sistemine göre ihracatımız aynı dönemde %6,63 artış gösterdi. Ocak ayına ilişkin dış ticaret istatistiklerinin detayları Bakanlığın resmi web sayfasında mevcut.

Tablo: Özel Ticaret Sistemi ve Genel Ticaret Sistemine Göre Ocak Ayı Geçici Dış Ticaret İstatistikleri (Kaynak: Ticaret Bakanlığı)

Bu haftaki buluşmamızda hem bu değişiklikle ilgili bilgilendirmeyi sizlerle paylaşmayı hem de bu değişiklikle beraber ÖTS ve GTS arasındaki farklardan bahsetmeyi arzu ettim. Tüm dünyada dış ticaret istatistiklerine hangi eşya kategorilerinin dahil edilip edilmeyeceğinin belirlendiği esasların oluşturduğu gruplar dış ticaret sistemleri olarak tanımlanabilmekte. Dış ticaret sistemleri, istatistik hesaplama yöntemlerindeki farklılar bazında Özel Ticaret Sistemi ve Genel Ticaret Sistemi olarak 2’ye ayrılıyor. 

Sistemler arasındaki farklılığa değinmeden önce dış ticaret istatistiklerinin hesaplamalarına esas teşkil eden bölgeayrımına da dikkat çekmek gerekiyor. Ülkemizde gümrük kurallarını belirleyen 4458 Sayılı Gümrük Kanunu, söz konusu bölge tanımlarından ilki olan gümrük bölgesitanımını “Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını kapsar. Türkiye kara suları, iç suları ve hava sahası gümrük bölgesine dahildir.” şeklinde yapıyor. Kanunla belirlenen gümrük bölgesine ek olarak bir ülkedeki serbest bölgeleri, antrepoları, petrol platformlarını, adaları vb. içeren bölge ise ekonomik bölge olarak tanımlanıyor ve farklı dış ticaret sistemleri farklı bölgeleri esas alarak dış ticaret istatistiklerini hesaplıyor.

Genel Ticaret Sistemi bir ülkedeki gümrük bölgesine ek olarak serbest bölgeleri ve gümrük işleme alanlarını da hesaplamaya dahil ederken Özel Ticaret Sistemindeki hesaplamada bir ülkenin yalnızca gümrük sınırı esas alınıyor. Genel Ticaret Sisteminde serbest bölgelerden üçüncü bir ülkeye giden eşya ihracat sayılırken benzer şekilde üçüncü ülkelerden serbest bölgelere gelen eşya da ithalat kaydına girmekte. Özel Ticaret Sisteminde yalnızca serbest dolaşıma giren ya da çıkan eşyanın kaydı tutulurken katı ve esnek olmak üzere iki tanımlamasında da serbest bölgelerin kayıtlara alınıp alınmayacağının kararı veriliyor. 

Birleşmiş Milletler ödemeler dengesi istatistikleriyle uyum ve daha geniş bir yaklaşım öngördüğü için ülkelere dış ticaret istatistiklerini Genel Ticaret Sistemine göre açıklamalarını tavsiye ediyor. Dünya örneklerine baktığımızda da, küresel ekonomilerde Genel Ticaret Sistemi kullanımının Özel Ticaret Sistemine göre daha yaygın olduğu gözlemleniyor. Öyle ki, 117 ülke dış ticaret istatistiklerinin hesaplanmasında Genel Ticaret Sistemini kullanırken çoğunlukla AB üyeleri ülkeler olmak üzere aralarında Türkiye’nin de olduğu 74 ülke ise dış ticaret istatistiklerini Özel Ticaret Sistemine göre açıklıyor. Dünyanın en büyük 20 ekonomisine baktığımızda da 12’sinin Genel Ticaret Sistemini kullandığı görülüyor.

Ülkemizde de Ocak ayıyla beraber kamuoyuyla paylaşılmaya başlanan Genel Ticaret Sistemi dış ticaret istatistikleriyle birlikte ülkemizde faaliyet gösteren 18 adet serbest bölge ile antrepolar da istatistik alanına dâhil ediliyor. Sayın Bakan’ın paylaştığı verilere göre böylece, 2018 yılında serbest bölgelerimizden yapılan 5,6 milyar dolarlık net ihracatımız da dış ticaret istatistiklerimizin içinde yer alıyor.

Hesaplama yöntemindeki değişiklik ile birlikte geçmiş dönemlere ilişkin güncellemeler de Ticaret Bakanlığı ve TÜİK tarafından zaman içerisinde yapılacak. Bu güncellemelerin de ardından Genel Ticaret Sistemi ile beraber hesaplamaya dâhil olan serbest bölgelerin ve antrepoların dış ticaret görünümünü de elde edebilmiş olacağız.

Güzel bir hafta olsun.

 

Mert Can DUMAN

https://mcdumann.wordpress.com/

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar