Memlekete Denge ve Denetleme!
Muratcan Işıldak

Muratcan Işıldak

Memlekete Denge ve Denetleme!

18 Haziran 2018 - 11:04

Kuvvetler ayrılığı ve denge denetleme üzerine kurulu bir cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi için, başkanlık sistemine dair diğer iyi uygulamalarda olduğu üzere, özerk, güçlü ve etkin bir yasama organı gerekiyor. Geçmişte yasa tasarıları çoğunlukla ihtiyaçlara uygun olarak bürokrasi tarafından hazırlanıyordu, yeni hükümet sisteminde kanun teklif etme ve görüşme görevi parlamentoya verildi. Dahası yeni dönemde, meclisin hükümeti denetleme işlevi daha da önem kazanacak, çünkü yürütme artık meclisten çıkmayacak. Bu durum meclisin yük ve sorumluluğunu artıracağından, etkin ve verimli bir parlamento yapısını mümkün kılacak, İçtüzük konusu başta olmak üzere, bir dizi reform gündeme gelecek.

 

Kuvvetler ayrılığı, yargı bağımsızlığını mümkün kılacak düzenlemeler başta olmak üzere, anayasal düzeyde güvence altına alınmalı. Anayasa yargısı etkinleştirilmeli.

 

Yürütme organının parlamentoyu kuvvetler ayrılığı aleyhine baskı altına almasının önüne geçecek düzenlemeler yapılmalı. Örneğin, cumhurbaşkanının iç ve dış siyaset hakkında Meclise bilgi verebileceğine dair hükmün kapsamı netleştirilmeli. Cumhurbaşkanın, parti başkanı sıfatıyla mecliste grubu üzerindeki olası etkisini yansıtmasını engelleyecek düzenlemeler düşünülmeli.   

 

Cumhurbaşkanlığı sisteminde bakanlar  ve cumhurbaşkanı yardımcıları seçilmeyecekler; sayıları, göreve gelme ve görevden alınma esasları belli değil. Bu durumda, yardımcılar ve bakanları meclise karşı hesap verir tutacak araçlar geliştirilmeli. Büyükelçi atamalarında ve milletlerarası anlaşmalarda dışişleri komisyonunun, TSK’nin yurtdışı görevlendirmelerinde milli savunma ve dışişleri komisyonlarının, vali atamalarında içişleri komisyonunun ön onayının şart koşulması gibi düzenlemeler bunu sağlayabilir.  

 

Mevcut anayasa kapsamında, meclis soruşturması komisyonunun kurulması ve yüce divanla sonuçlanması, yüksek nitelikli çoğunluk kararına bağlanmış durumda. Meclis soruşturmasının kurumuna dair düzenlenme, yürütmeye yönelik ciddi iddiaların üzerine gidilmesini sağlayacak şekilde işlevsel olarak yeniden gözden geçirilmeli.

 

Yargı bağımsızlığı ile yürütmenin sınırlarının çizilmesi konularında anayasal değişiklikler yapılması gerektiği muhakkak. Hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi, tüm erklerin kendi alanlarında ve yasalara uygun olarak davranmalarının güvence altına alınması şart görünüyor. Anayasal değişiklikler yapılırken geçmiş dönemdeki TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu deneyiminin olumlu ve olumsuz yönleriyle gözden geçirilmesinde de yarar bulunuyor.

 

Anayasal düzenlemeye ilaveten, yargı bağımsızlığını garanti altına alacak bir yargı reformuna da ihtiyaç duyuluyor. Türkiye’nin mevcut Siyasi Partiler Kanunu, parti içi demokrasinin önünde bir engel. Türkiye’nin ihtiyaçlarını karşılayan ve lider odaklı parti yapısının önüne geçecek bir Siyasi Partiler Kanunu, öncelikli bir gereksinim.

 

Siyasi istikrarla birlikte, temsilde adaleti de sağlayacak bir seçim sisteminin kurgulanması da bu temel gereği bütünleyen bir gereksinim. Cumhurbaşkanlığı sistemi dâhilinde, gücün merkezileşmeye olası yatkınlığına karşı, yerel yönetimlerin öngörülebilirlik, demokratiklik ve yerindenlik ilkeleri ışığında güçlendirilmesi gerekiyor.

 

Anayasal, yasal ya da yönetmelik düzeyinde yapılacak tüm hukuki düzenlemelerde hukukun temel ilkelerinin gözetilmesi, içtihat birliğinin sağlanması, hukuki öngörülebilirliğin sağlanması ihtiyacı oldukça belirgin. Şeffaflık, hesap verebilirlik, liyakat gibi temel demokratik ilkelerin hayata geçebilmesi için, yasama, yürütme, yargı ve yerel yönetimler organlarının tümünde etkin mekanizmalar ve yaptırımlar geliştirilmesi gerekiyor. Temel insan hak ve özgürlüklerinin hangi koşullarda olursa olsun ihlal edilmemesi, OHAL uygulamalarının anayasal sınırlar içinde kalmasını gerektiriyor. Vatandaşların ve sivil toplumun daha aktif ve sorgulayıcı olması, yönetime katılması, nihai hesap soran olarak kurgulanması, bunun için de gerekli katılım araçlarının yaratılması ve özendirilmesi hedeflenmeli…

 

Hak…Hukuk…ADALET ! 

Muratcan Işıldak

muratcanisildak@gmail.com

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar