1960’lı yılların Ankara’sında hızlanan kentleşme, modern mimariyi başkentin gündelik yaşamının ayrılmaz bir parçası hâline getirdi. Bu dönüşümün izleri bugün hâlâ Çankaya’da ayakta duran Köşk Apartmanı ile hissediliyor. Ankara, 1960’lı yıllarda yalnızca nüfus olarak değil, mimari kimliğiyle de hızla değişiyordu. Modernist yaklaşımlar, özellikle orta ve üst gelir gruplarına hitap eden konut projelerinde belirginleşirken; Çankaya, bu yeni mimari yapının en görünür olduğu ilçelerin başında geldi. Köşk Apartmanı ise bu dönemin hem mimari hem de toplumsal belleğini taşıyan özgün yapılardan biri olarak öne çıkıyor.
Cumhuriyet’in İlk Kadın Mimarlarından Bir İmza
Köşk Apartmanı’nın mimari projesi, Cumhuriyet döneminin öncü isimlerinden, Türkiye’nin ilk kadın yüksek mimar ve mühendislerinden Mutahhar Baykam tarafından hazırlandı. İstanbul Teknik Üniversitesi’nden 1952 yılında mezun olan Baykam, özellikle Ankara’da gerçekleştirdiği modern konut projeleriyle tanınıyor. 1964 yılında projesi onaylanan apartmanın inşaatı aynı yıl başladı; Yapı, 1965’te tamamlanarak kullanıma açıldı. Proje, dönemin milletvekillerinden Dr. Suphi Baykam’ın desteğiyle, Baykam ailesinin özel girişimi olarak hayata geçirildi. Bu yönüyle Köşk Apartmanı, dönemin seçkin kesimine hitap eden nitelikli bir konut yapısı olarak planlandı.
Kırmızı Seramik Cephe, Dengeli Modernizm
Köşk Apartmanı, Çankaya Mahallesi’nde Şehit Ersan Caddesi üzerinde yer alıyor. Cadde, adını 27 Mayıs 1960 Darbesi sırasında kaza kurşunuyla hayatını kaybeden 11 yaşındaki Ersan Özay’dan alıyor. Yolun biraz üst kotunda konumlanan yapı, kırmızı seramik kaplı cephesi ve çıkmalı balkonlarıyla ilk bakışta dikkat çekiyor.Yatay prizmatik bir kütle olarak tasarlanan apartman, balkonların dengeli yerleşimi sayesinde hareketli ancak sade bir cephe düzenine sahip. Dairelerin tamamının simetrik planlanmış olması, yapıya güçlü bir geometri kazandırıyor. Apartman; 3 bodrum kat, 1 zemin kat, 3 normal kat ve 1 teras kat olmak üzere toplam sekiz kattan oluşuyor. Her katta dört daire yer alıyor.
Cephe boyunca uzanan geniş pencereler, dairelerin gün ışığından maksimum düzeyde yararlanmasını sağlıyor. Demir korkuluklu balkonlar ise hem güvenlik hem de estetik açıdan cepheye katkı sunuyor. Giriş, caddeden hafif yukarıda konumlanmış ve küçük bir köprüyle sağlanan geçiş sayesinde yol ile yapı arasında yumuşak bir eşik oluşturulmuş.
İç mekânda ise Baykam’ın detaylara verdiği önem hemen hissediliyor. Ferah ve aydınlık giriş holü; Mermer zemin, mozaik kaplı duvarlar ve bitkilerle canlandırılmış köşelerle karşılıyor ziyaretçileri. Merkezde yer alan spiral merdiven, ahşap korkulukları ve metal detaylarıyla yapının en karakteristik iç mekân öğelerinden biri. Duvarlarda dönemin yaygın uygulamalarından BTB mozaik kaplama kullanılırken, tercih edilen cesur mavi renk dikkat çekiyor. Bu ton, günümüze ulaşabilmiş az sayıdaki orijinal daire kapılarıyla da uyum içinde.
